Saatlerin sırrı, zamanın sesi!

“…İnsanlara saatlerin sırrını anlatabilmek isterdim. O zaman uykudan uyanır gibi dünyaya yeniden gözlerini açarken, kederlerinden kurtulurlar belki, kendi hikayelerini bile anlatabilirler.” diyor Orhan Pamuk.

**

Memleketin tüm saatleri Safranbolu’da toplanmış.

Kimi durmuş, bir olayı hatırlatmak ister gibi, kimi çalışıyor zamana inat.

Kimi süslü, kimi sade, kimi heybetli, kimi mütevazi.

Uyandıran, hatırlatan, buluşturan, sızlatan, ağlatan, kavuşturan, büyük sevinçlere ya da üzüntülere, şiirlere romanlara konu olan saatlere bir de buradan bak.

safran-1

Safranbolu saat kulesini ilk kez Orhan Pamuk’un senaryosunu yazdığı, Ömer Kavur’un çektiği “Gizli Yüz” filminde görmüştüm. Genç bir gazeteciydim, Altın Portakal’ı takip ediyordum. “Gizli Yüz”, en iyi senaryo ödülü kazanmıştı. O dönem “Kara Kitap” hayranı olduğum için – ki aynı hikaye bu kitapta da geçiyor- saat kulesini görmek için yanıp tutuştuğumu hatırlıyorum. Hikayelerin peşinde yıllar geçti.

**

Saat Kulesi’ni görmek 26 yıl sonra nasip oldu.

safran-3

Safranbolu’da, Osmanlı padişahlarından 3. Selim’in sadrazamı İzzet Mehmet Paşa tarafından 1797 yılında,  12 metre yüksekliğinde dörtgen bir kule üzerine yaptırılan saat yaklaşık 2 asırdan fazla bir süredir çalışıyor. O dönemde Londra’dan getirilen tarihi saatin bakımını 74 yaşındaki İsmail Ulukaya yapıyormuş. Saat 7 günde bir kuruluyor.

Sadrazam İzzet Mehmet Paşa’nın “Herkesin evine ve cebine saat hediye edeceğim” diyerek yaptırdığı tarihi saat, Türkiye’de bulunan tek zembereksiz ve kulesine çıkılabilen en eski saat olma özelliğine de sahip.

Kuledeki saatin, saat başlarında o anki saat kadar, yarım saatlerde ise bir kere çalan çanının sesi, 3 kilometre uzaklıktan duyulabiliyor.

İsmail Ulukaya saatin özelliğinin sesinde gizli olduğunu belirtiyor:

“Engebeli olan Safranbolu’da vatandaşlar görerek değil de sesiyle saati anlıyor. Sesi her yere gitsin diye de yüksek yere konulmuş. İzzet Mehmet Paşa, bu saati ‘Sizlerin evinize ve cebinize saat hediye edeceğim.’ diyerek 1797’de armağan ediyor. İzzet Mehmet Paşa neden böyle demiş? Safranbolu iki kısımdan oluşur, ‘kışlık’ ve ‘yazlık’ diye. Tarihi bölge ‘kışlık’ oluyor. Burası arazi olmadığı için çukurda. Kışı evinde geçiren Safranbolulular sesten evinde saat varmış gibi saati biliyor. Halkımız ilkbahar geldiğinde Bağlar kısmına taşınır. Burada herkes bahçededir. Bu defa herkesin cebinde saat varmış gibi sesten saati biliyor. Yani özelliği sesi.”

**

Saatlerle dolu tepeden ağır adımlarla eski şehre inerken, zihnim sakin akan bir nehir gibi. Bu buluşmayı nasıl yazmalı? diye soruyorum kendime. Sevdiğim şair Oruç Aruoba’nın dizeleri yanıtlıyor;

“Herşeyi yazarım da

zamanı yazamam-

o yazar çünkü

beni.

Yazar beni

yavaş yavaş”

tepe

Zamanın Tanığı Saat Kuleleri Parkı

Safranbolu Saat Kulesi’nin hemen yanında, Türkiye’nin çeşitli illerinde bulunan 15 ayrı saat kulesinin orjinaline uygun olarak hazırlanan 1/10 ölçekli maketleri var.

safran-2

Hükümet Konağı

1904-1906 yılları arasında kale olarak adlandırılan tepeye inşa edilen Hükümet Konağı 19 Ocak 1976 yılına kadar hükümet konağı olarak kullanılmış ve bu tarihte çıkan bir yangın sonucunda kullanılamaz hale gelmiş. 2000 yılında Kültür Bakanlığı tarafından başlatılan restorasyon çalışmalarının ardından 2006 yılında Kent Tarihi Müzesi olarak hizmete açılmış.

img_0053

Tayfun Talipoğlu Bamteli Müzesi

1990’lı yıllarda hayatımıza Bam Teli programı ile Anadolu insanının gönlünde taht kuran gazeteci Tayfun Talipoğlu’nun Safranbolular için özel bir yeri var. Bölgenin sorunlarıyla yakından ilgilenen ve gönüllü tanıtım elçisi olan Talipoğlu’nun vefatının ardından, O’nun anısını yaşatmak için adına bir müze oluşturulmuş. Saat Kulesi’nin yanındaki Bamteli Müzesi’nde Talipoğlu’nun programı sırasında gezdiği yerlerde çektiği fotoğraflardan oluşan bir sergi var.

safran-9

safran-8

img_9946 safran-5 safran-6 safran-7

Yazarken yararlandığım kaynak:

http://www.ntv.com.tr/sanat/safranbolunun-220-yillik-saati-yillara-meydan-okuyor,rKjVW3Oxi0Ogx9RbzWJFgQ

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir